بازار ساخت‌وساز سرانجام با «آتش‌بس» تورم تولید روبه‌رو شد. سازنده‌های مسکن در تهران و برخی کلان‌شهرها در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» از کاهش چشم‌گیر «التهاب قیمت مصالح‌ساختمانی» خبر دادند. همزمان رصد بازار آنلاین نهاده‌های تولید ساختمان، «رشد صفر» قیمت نسبت به تیر را تایید می‌کند. سه علت ثبات قیمت بررسی شده است.

گروهی از سیاستگذاران بخش مسکن برای جلوگیری از «اصلاح سیاستی» در مسیر تامین سرپناه برای محرومان، ادعایی را درباره «مسکن‌مهر» مطرح کرده‌اند که از پایه اشتباه است. این ادعا و سه تفاوت «مثلث تامین مالی مسکن حمایتی» دهه۱۴۰۰ با دهه۹۰ بررسی شد.

برخلاف آنچه برخی شبکه‌های اجتماعی به اوراق مسکن نسبت داده‌اند، قیمت خرید «امتیاز وام مسکن» نه «سقوط» کرده و نه «رکورد» کاهشی زده است. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد، از ابتدای سال تاکنون متوسط قیمت اوراق به هفت دلیل ۱۳درصد نسبت به سال گذشته افت کرده است؛ قیمت فعلی ۲.۲برابر «رکورد کمترین سطح» مربوط به مرداد۹۸ است.

وزیر راه و شهرسازی با ابلاغی به وزیر کشور، مهلت اجرای همزمان ویرایش چهارم و پنجم مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان (مدیریت انرژی در ساختمان) را تا پایان سال ۱۴۰۵ تمدید کرد.

رئیس هیات مدیره انجمن انبوه سازان مسکن و ساختمان استان، مهم‌ترین مشکلات این بخش را افزایش شدید هزینه‌های ساخت، رشد عوارض شهرداری، هزینه‌های بیمه و مالیات، گرانی انشعابات آب، برق و گاز، دشواری دریافت تسهیلات بانکی، کمبود سرمایه در گردش، طولانی بودن فرآیند صدور مجوزها و پیچیدگی مقررات عنوان کرد و گفت: این عوامل به‌طور مستقیم قیمت تمام‌شده مسکن را افزایش داده‌اند.

اعتبار کلیه پروانه‌های اشتغال به کار صادره از سوی وزارت راه و شهرسازی که از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۴ منقضی شده یا تا پایان شهریورماه ۱۴۰۵ منقضی می‌شوند، به صورت خودکار تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تمدید شد.

هزینه‌های نامحدود یک طرح اشتباه در حوزه «تامین مسکن» به جیره‌بندی منابع اعتباری محدود مختص این بخش منجر شد.  «مسکن‌ملی» ۵سال پیش با وعده «خانه‌دار کردن یک‌میلیون خانوار در هر سال» شروع شد و به‌دلیل «ساخت دولتی، عدم ارتباط با مستاجرها و تعریف ابعاد بادکنکی»، هنوز در اولویت تخصیص وام ویژه و زمین دولتی است. اشتباهات دیروز در بخش مسکن، امروز ۴ بازنده به جا گذاشته است.

بانک مرکزی اعلام‌کرد: هیأت عالی این بانک در هفتاد و یکمین جلسه با افزایش سقف تسهیلات طرح‌های حمایتی نهضت ملی مسکن به ۸۵۰ میلیون تومان برای طرح‌هایی که زمین آن از سوی وزارت راه و شهرسازی تأمین شده است، موافقت کرد.

متولی مسکن با طراحی یک «بسته نجات» دومنظوره برای بازار، از بانک‌مرکزی خواسته یک وام جدید تعریف کند. هدف این بسته، شوک مثبت به سمت عرضه است که برای این منظور، وام «تکمیل» ساختمان برای ۳۰۰هزار واحدمسکونی ناتمام در شهرها درخواست شده است. آثار این وام در کوتاه‌مدت به سمت تقاضا می‌رسد. سازنده‌ها تکمیل نیمه‌کاره‌ها را به شروع پروژه جدید ترجیح می‌‌دهند.

مهندس برزگر که نائب‌رئیس اتاق بازرگانی تبریز است و نیز ریاستکمیسیون صنعت احداث، امور زیربنایی و اقتصاد کلان اتاق را بر عهده دارد، در این بازدید چند ساعته با حضور در غرفه‌های متعدد در جریان روند برگزاری این نمایشگاه قرار گرفت و آسیب‌شناسی این دوره از نمایشگاه را در راستای بهبود کیفیت نمایشگاه صنعت ساختمان در سال‌های بعدی پیگیری می‌کرد. 

مسافتی که زوج‌ها در برخی کشورها برای رسیدن به «خانه‌اول» طی می‌کنند، ۳ تا ۴ سال است؛ در ایران اما ۲۵ سال، در چین ۳۴ و در سوریه ۸۷سال است. این مدت‌زمان البته با کل درآمد افراد محاسبه شده نه پس‌انداز سالانه‌شان.  معمای نقشه جهانی «دسترسی به مسکن»، یک معادله اقتصادی با ۴فاکتور است که جواب آن در نقاطی به نفع زوج‌ها و در جاهایی به ضررشان تمام می‌شود.

بر اساس این بخشنامه، بانک مسکن از پروژه‌هایی که با استفاده از روش‌های صنعتی و فناوری‌های نوین اجرا می‌شوند، در قالب تسهیلات ساخت و مشارکت مدنی حمایت خواهد کرد. مطابق ضوابط جدید، بانک مسکن تا سقف ۸۰ درصد هزینه اجرای پروژه در بخش صنعتی‌سازی را به عنوان تسهیلات ساخت پرداخت می‌کند و میزان نهایی تسهیلات بر اساس برآورد کارشناسان بانک تعیین خواهد شد. در این دستورالعمل، مدت قرارداد مشارکت مدنی با توجه به تعداد واحدهای پروژه تعیین شده است.

آینده قیمت‌ها در بازار مسکن، به دنبال تشدید مجدد «تنش نظامی»، دست‌کم برای دو گروه از ذی‌نفعان این بخش بیشتر از همیشه غیرقابل تشخیص شده است. زوج‌های اجاره‌نشین در مواجهه با «اوج‌گیری ابهامات نسبت به آینده جنگ» نمی‌دانند چه زمانی می‌توانند «پس‌اندازهای خود در بازارهای دارایی» را به خانه‌اول تبدیل کنند. فعالان ساختمانی نیز در همین فضای مه‌آلود پروژه‌های خود را نیمه‌کاره گذاشته‌اند. در این شرایط، شناسایی نیروهای اصلی جهت‌دهنده به رفتار متغیرهای کلیدی بخش مسکن می‌تواند سناریوهای احتمالی درباره تحولات کوتاه‌مدت و میان‌مدت در بازار ملک را مشخص کند.  به همین منظور، گروه مسکن روزنامه «دنیای‌اقتصاد» با نظرسنجی از ۱۵اقتصاددان، صاحب‌نظر اقتصاد مسکن و کارشناس بخش ساختمان به تحلیل و بررسی «بازیگردانان کلیدی بازار ملک در شرایط فعلی» پرداخته است. چکیده نظرات نشان می‌دهد، ۷پارامتر سیاسی و اقتصادی طی ماه‌های آینده رفتار بازار مسکن را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، اما «با جنگ یا بدون جنگ»، این رکود معاملاتی ادامه دارد. همچنین اکثر صاحب‌نظران نسبت به «جهت تغییرات قیمت در بازار مسکن تهران» هم نظر هستند.

دکتر حسین عبده‌تبریزی، اقتصاددان در سرمقاله روز یکشنبه، بیست و هشتم تیر ماه 1405، روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: تورم بالا مساله‌ای جدی است، اما ابرتورم دیگر صرفا به معنای افزایش بیشتر قیمت‌ها نیست. ابرتورم بنیان اقتصاد، اعتبار پول ملی، نظام بانکی، بازار سرمایه و حتی نظم اجتماعی را از میان می‌برد. از این رو، لازم است میان تورم بالا و ابرتورم تفاوت روشنی قائل شویم.

تازه‌ترین آمارهای رسمی نشان می‌دهد، همزمان با جهش هزینه ساخت و ساز، تعداد پروانه‌های ساختمانی کاهش یافته و سرمایه‌گذاری تازه نیز زیر فشار تورم، به پروژه‌های نیمه‌تمام کشور بیشتر متمایل شده است.

اعضای هیأت‌رئیسه کانون سراسری انبوه‌سازان نیز با تشریح وضعیت صنعت ساختمان، بر ضرورت اصلاح سیاست‌های حمایتی، تقویت نقش بخش خصوصی در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری، ایجاد ثبات در مقررات، تسهیل فضای کسب‌وکار و رفع موانع سرمایه‌گذاری تأکید و مجموعه‌ای از پیشنهادهای اجرایی برای رونق تولید و عرضه مسکن ارائه کردند.

فقر شهری در ایران را نمی‌توان به بحران افزایش اجاره‌بها و تنگنای مسکن فروکاست. این فقر به‌طور همزمان با گسترش سکونتگاه‌های غیررسمی و تثبیت محله‌های فرودست درون‌شهری، ابعاد پیچیده‌تری یافته است. بر پایه برخی گزارش‌های مبتنی بر داده‌های رسمی، جمعیت ساکن در سکونتگاه‌های غیررسمی از حدود ۱۰‌میلیون نفر در سال ۱۳۹۰ به ۱۲.۵میلیون نفر در سال۱۳۹۸ افزایش یافته و حدود ۲۰درصد جمعیت شهری را دربرگرفته است. 

ورود یک عنصر جدید به ترکیب «ریسک‌های سرمایه‌گذاری ساختمانی» در سال گذشته، «ضربه‌کاری» به بخش‌خصوصی در بازار ساخت‌وساز وارد کرد. گزارش «دنیای‌اقتصاد» از جزئیات به‌روزرسانی آمار رسمی درباره روند سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی در ساختمان‌های جدید کل شهرهای کشور حاکی است، «پاییز سال گذشته برای اولین‌بار از نیمه دهه ۹۰ به بعد، رشد اسمی سرمایه‌گذاری‌های ساختمانی منفی شد».

دولت‌ها در جهان برای کاهش «فقر مسکن» از یک جعبه‌ابزار سه‌کاره استفاده می‌کنند. سیاستی که در این مسیر پیگیری می‌شود، مداخله دولتی در بازار مسکن نیست، بلکه مجموعه‌ای از امکانات ویژه سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی برای «مسکن اجاره‌ای» است. این خانه‌ها سهم بالایی تا ۲۰درصد در بازار مسکن کشورهای غربی دارند.

بازار مسکن طی ۱۰سال پیش‌رو با نوع متفاوتی از تقاضا روبه‌رو می‌شود که هم به لحاظ نسلی و هم جمعیتی کاملا با دهه‌های ۸۰ و ۹۰ تفاوت دارد.  نسل Z بازیگر اصلی «مسکن تا ۱۴۱۵» است و نیازی که آنها در کنار گونه‌های دیگر «تقاضای جدید خانه» همچون طلاق‌ها در بازار شکل می‌دهند، تقریبا ۴۰درصد کمتر از دوره «انفجار تقاضای خانه» است. این نیاز سنجش شده است.