به گزارش روابط عمومی انجمن انبوه سازان مسکن و ساختمان آذربایجان شرقی، از تاریخ ۲۱ بهمن ماه بخش قرارداد اجاره سامانه ایران املاک از دسترس خارج و سامانه «خودنویس» جایگزین آن شده است.

وزارت راه و شهرسازی از تابستان امسال در راستای بهبود وضعیت بازار اجاره مسکن و کنترل قیمت‌ها، سامانه املاک و مستغلات را راه‌‌اندازی کرد که از طریق آن مستاجران و مالکان با بارگذاری اطلاعات خود اقدام به ثبت معامله به صورت رایگان کنند. این اقدام دولت و وزارت راه و شهرسازی با استقبال گسترده‌‌ای روبه‌‌رو شد، به طوری که تاکنون حدود ۶۶ هزار قرارداد اجاره مسکن در سامانه املاک و مستغلات ثبت شده است.

البته با نزدیک شدن به ایام پایانی سال، میزان جابه‌‌جایی‌ها کاسته شده و آمار چندان افزایش پیدا نمی‌کند، اما با راه‌‌اندازی این سامانه، به گفته بسیاری از مستاجران بخش زیادی از هزینه‌های جابه‌‌جایی کاسته شده و این امر باعث کاهش تخلفات از سوی مشاوران املاک در حوزه گران‌‌فروشی و گرفتن زیرمیزی‌ شده است.

پیش از این هم وزارت راه و شهرسازی با توجه به استقبال مستاجران از سامانه املاک و مستغلات، وعده داد بود که به زودی مشاوران املاک هم به این سامانه متصل خواهند شد. بنابراین طی روزهای گذشته سامانه مشاوران املاک از دسترس خارج و سامانه خودنویس برای مشاوران املاک در دسترس قرار گرفت.

قراردادهای ملکی، رایگان ثبت می‌‌شود
در همین رابطه پشتیبان سامانه خودنویس درخصوص این سامانه گفت: سامانه خودنویس جهت رفاه حال هموطنان و در راستای نظارت و کنترل قیمت مسکن به همت وزارت راه و شهرسازی ایجاد شده است تا هموطنان بتوانند به صورت رایگان قراردادهای ملکی خود را ثبت کنند.

حسینی افزود: سامانه خودنویس به صورت شبانه‌‌روزی آماده خدمت‌‌رسانی به مردم است و در نسخه فعلی، تمام اقلام اجاره ملک اعم از مسکونی، غیرمسکونی، مالکیت حقیقی، مالکیت حقوقی و چند مالکی در دسترس است و همچنین پنل مشاور املاک نیز در دسترس مشاوران املاک  قرار گرفته است. در نسخه بعدی سامانه، فروش ملک نیز در دسترس همگان قرار خواهد گرفت.

سازوکار سامانه خودنویس
پشتیبان سامانه خودنویس توضیح داد: در نسخه جدید سامانه، مستأجر و مشاور املاک، همانند مؤجر می‌توانند ایجادکننده قرارداد املاک مسکونی باشند. در حالتی که مستأجر ایجادکننده قرارداد است، فرآیند ایجاد قرارداد، کمی تفاوت خواهد کرد؛ به این صورت که اطلاعات مستأجر، مبلغ و تاریخ قرارداد و تعهدات طرفین توسط مستأجر تکمیل خواهد شد و تکمیل اطلاعات مؤجر، اطلاعات ملک و قبوض هم بر عهده مؤجر است.
حسینی گفت: در فرآیند ایجاد قرارداد توسط مشاور املاک، مشاور در اولین مرحله از فرآیند ایجاد قرارداد هم باید از طرفین قرارداد (مؤجر و مستأجر) با استفاده از کد یکبار مصرف تأییدیه بگیرد. دیگر امکانی که در نسخه جدید سامانه قابل استفاده است، ایجاد قرارداد تجاری، توسط مؤجر است. در این حالت مؤجر موظف است تمامی اطلاعات ملک تجاری خود را به دقت تکمیل کند.

خروج مشاوران املاک از صنف 
اما نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به تبعات منفی سامانه خودنویس گفت: با راه‌‌اندازی سامانه خودنویس تنها شاهد خروج مشاوران املاک از این صنف خواهیم بود.

داوود بیگی‌‌نژاد با بیان اینکه بازار مسکن در شرایط کنونی از رونق افتاده است، گفت: دولت تصور می‌‌کند با انتقال قراردادهای مسکن از سامانه کنونی به سامانه خودنویس می‌‌تواند بازار مسکن به ویژه بازار اجاره را رونق ببخشد، اما این تصور کاملا اشتباه است.

رایگان شدن معامله اثری بر بازار اجاره ندارد
این فعال صنفی افزود: نرخ معامله در بازار اجاره مسکن به ویژه در بنگاه‌‌ها چندان زیاد نیست که رایگان شدن آن بر بازار اجاره مسکن اثری داشته باشد. این بازار در بسیاری از مناطق با حجم زیاد نرخ‌‌ها روبه‌‌رو شده است که این اقدامات روی آن اثری ندارد.
بیگی‌‌نژاد افزود: انتقال مشاوران املاک به سامانه خودنویس اثر چندانی در این بازار ندارد و همین موضوع باعث می‌‌شود تا بسیاری از مشاوران املاک هم از این صنف خارج شوند.

کمبود مسکن، چالش اصلی بازار اجاره
نایب رئیس اول اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به تبعات آتی این اقدام اظهار کرد: اثر این اقدام در حال حاضر مشخص نمی‌‌شود. بررسی‌‌ها در سایر شهرها حاکی از آن است که این اقدامات اثرات مثبتی در بازار اجاره نگذاشته، چراکه اصل کار که پیدا کردن مالک و مستاجر است، توسط این صنف انجام می‌‌شود.

بیگی‌‌نژاد بیان کرد: بازار اجاره هم اکنون با مشکلاتی از جمله کمبود مسکن روبه‌‌رو است. صفر شدن نرخ قراردادهای اجاره در بازار مسکن اثر چندانی ندارد و دولت باید به فکر افزایش تولید واحدهای مسکونی باشد.
وی یادآور شد: دولت در حال حاضر با اجرای سامانه خودنویس تنها مشاوران املاک را در تهران دچار مشکل کرده است.

سامانه خودنویس مغایر با حقوق مشاوران املاک 
همچنین عضو هیئت رئیسه اتحادیه مشاوران املاک در این باره گفت: امکان ثبت قراردادهای مسکن توسط عموم مردم در سامانه خودنویس نه تنها به تعطیلی دفاتر املاک منجر می‌شود و به اشتغال این قشر ضربه می‌زند، بلکه امنیت معاملات را به خطر می‌اندازد.

مهدی کرباسیان اظهار کرد: بازار مسکن این روزها یکی از مقاطع کم‌معامله خود را سپری می‌کند که اثرات منفی بر شاخص‌های بخش مسکن از جمله نرخ رشد این بخش، اشتغال و میزان ساخت‌‌وساز خواهد داشت. درآمد مشاوران املاک نیز به دلیل کاهش حق‌الزحمه این صنف توسط دولت قبل، به طور محسوسی کاهش یافته است.

بیکاری چندین میلیون مشاور املاک
وی با اشاره به مشکلات معیشتی مشاوران املاک افزود: مشاوران املاک از توان تامین هزینه‌های دفاتر، مالیات، اجاره مغازه هزینه‌های آب، برق و غیره برنمی‌آیند و این روزها که انتظار داشتیم حداقل در بازار شب عید مقداری معاملات افزایش پیدا کند، برخی همکاران ما می‌گویند قصد دارند مغازه خود را تعطیل کنند. این موضوع در تضاد کامل با اهداف دولت نسبت به موضوع اشتغال‌زایی است. می‌توان گفت چندین میلیون نفر که از طریق کار در دفاتر مشاورین املاک امرار معاش می‌کنند، بیکار می‌شوند که این امر یک دغدغه بزرگ از جهت اقتصادی و امنیتی در کشور خواهد بود.

عضو هیئت رئیسه اتحادیه مشاوران املاک با بیان اینکه سامانه خودنویس امنیت شغلی مشاوران املاک را تحت تاثیر قرار داده است، گفت: وزارت راه و شهرسازی شرایطی را فراهم کرده که مالکان و مستاجران راسا می‌توانند قرارداد اجاره را در سامانه خودنویس منعقد کنند. اخیرا به مشاوران املاک تهران نیز اعلام کرده که از این پس باید قراردادهای اجاره را در این سامانه به ثبت برسانند.

خطر افزایش دعواهای حقوقی
کرباسیان تاکید کرد: ثبت قراردادهای مسکن توسط همه مردم در سامانه خودنویس علاوه بر اینکه بیکاری را افزایش می‌دهد دعواهای حقوقی را بالا می‌برد؛ زیرا یکی از مهمترین موضوعات برای یک قرارداد، تنظیم‌‌کننده قرارداد و مشاور املاک است که با آموزش‌های حقوقی که هنگام دریافت جواز کسب دیده، می‌تواند مفاد قرارداد را به لحاظ حقوقی مورد بررسی قرار دهد.
وی خاطرنشان کرد: وزارت صمت در زمان راه‌اندازی سامانه املاک و مستغلات در سال ۱۳۸۸ هزینه بالایی را متحمل شد. حالا سامانه خودنویس جایگزین آن شده و به نظرم این سامانه نیز خیلی دوام نمی‌آورد؛ زیرا از ملزومات و ساختارهای موردنیاز بخش املاک برخوردار نیست. ما با کالایی به نام مسکن مواجهیم که مهمترین دارایی خانوار است، به طور متوسط خرید آن چندین دهه زمان می‌برد و تنظیم قرارداد آن پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. مسکن، دوچرخه یا کفش نیست که اگر در خرید و فروش آن مشکلی ایجاد شد، خسارتش برای افراد اهمیت چندانی نداشته باشد.

آسیب‌‌شناسی سامانه خودنویس

رئیس شعبه ۲۶۲۰ مجتمع ۲۷ شورای اختلاف استان تهران با بیان اینکه درصد بالا و عمده قراردادهای منعقدشده در دفاتر املاک با مشکلات حقوقی مواجه نمی‌شوند، گفت: شاید چند درصد قراردادها منجر به شکایت طرفین معامله به اتحادیه املاک و شورای حل اختلاف شود که اغلب این موارد نیز با پیگیری اتحادیه حل و فصل می‌شود. اما اگر قرار باشد طرفین معامله در خانه بنشینند و از طریق سایت با هم قرارداد بنویسند، چه مشکلاتی ایجاد می‌شود؟ سیستم از کجا متوجه می‌شود کسی که قرارداد را ثبت می‌کند سفیه نیست، مست نیست، فراموشی ندارد یا از حق تصرف در اموال خود برخوردار است؟

کرباسیان تاکید کرد: موقعی که قرارداد در دفاتر املاک منعقد می‌شود، اسناد و مدارک مالکیت به رویت مشاور املاک و طرفین معامله می‌رسد. پیشگیری از جرم یعنی همین. آیا در سامانه خودنویس، موضوع احراز هویت لحاظ شده است؟ آیا می‌توان مطمئن بود که فروش مال غیر صورت نخواهد گرفت؟

مشاوران املاک آچمز شده‌اند
وی با بیان اینکه درخصوص ایجاد سامانه خودنویس هیچ‌گونه مشورتی با اعضای صنف مشاوران املاک صورت نگرفته است، گفت: همه مشاوران املاک در سراسر کشور با این اقدام آچمز شده‌اند. ما همین الان هم به دلیل رکود مسکن با تعطیلی دفاتر املاک مواجهیم. بعد می‌بینیم به جای ایجاد رونق در بازار مسکن، اقدامات رکودزا انجام می‌شود.

عضو هیئت رئیسه اتحادیه مشاوران املاک تهران با اشاره به موضوع اعتبارزدایی از اسناد عادی گفت: ما کاملا موافق این هستیم که اسناد عادی از اعتبار خارج شود و نظرات خود را در این زمینه به اداره ثبت و مجمع تشخیص مصلحت نظام ارائه دادیم. گفتیم ما را به ثبت اسناد لینک کنید تا سند را ببینیم و طبق سند، قرارداد را ثبت کنیم. این باعث افزایش ضریب امنیت معاملات می‌شود و در راستای سیاست‌‌های کلان نظام است، اما سامانه خودنویس همه معادلات را به هم ریخت.

رصد و نظارت بر بازار مسکن
براساس این گزارش، طبق اعلام وزارت راه وشهرسازی فرآیند ثبت قرارداد و صدور کد رهگیری در سامانه خودنویس به صورت رایگان انجام می‌شود و هیچ مبلغی از افراد درخواست نخواهد شد.

همچنین در راستای رصد و نظارت بر بازار مسکن، ثبت کلیه معاملات املاک و مستغلات اعم از خرید، فروش، پیش‌‌خرید، پیش‌‌فروش، رهن و اجاره مسکن برای متعاملین در بنگاه‌های مشاوران املاک توسط بنگاه‌ها و برای سایر متعاملین خارج از بنگاه‌های مشاوران املاک توسط خود متعاملین، در سامانه خودنویس و اخذ شناسه (کد) رهگیری بدون اخذ هزینه الزامی است.

همچنین وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است ظرف یک ماه از تاریخ لازم‌‌الاجرا شدن این قانون، سامانه خودنویس را به صورت رایگان به وزارت راه و شهرسازی منتقل کند. گفتنی است؛ این سامانه بر اساس تکلیف ماده ۱۸ قانون جهش تولید مسکن، طراحی و در گام نخست برای اجاره تکمیل شده و در حال افزایش دیگر موارد است. 

در همین رابطه وزارت راه  وشهرسازی ۱۷ بهمن ماه امسال با ارسال پیامکی به مشاوران املاک استان تهران از آنها خواسته تا پس از طی یک فرآیند آموزشی در تنظیم قراردادهای اجاره سامانه «خودنویس» را جایگزین سامانه ایران املاک کنند. تهران پنجمین استانی است که به این سامانه متصل می‌شود. پیش از این مشاوران املاک استان‌های یزد، کرمانشاه، کرمان و سیستان و بلوچستان به سامانه خودنویس متصل شده بودند.لازم به ذکر است؛ از خرداد امسال امکان دریافت کد رهگیری رایگان برای مالکان و مستاجران در سامانه فراهم شد که البته با واکنش برخی مشاوران املاک مواجه شد. در ادامه از دی‌ماه سامانه خودنویس به نشانی khodnevis.mrud.ir با هدف ثبت قرارداد رایگان اجاره راه‌اندازی و جایگزین سامانه قبلی شد.

منبع: روزنامه خانمان